اقبال يغمايى ( گردآورنده )
پيشگفتار 21
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
كشتى سلجوقيان بر جودى عدل ايستاد * تا صواعق بار طوفانش ز خنجر ساختند « 1 » درينجا بايد عرض كنم كه از فرزندان سيد جمال آنها كه من مىشناسم ، يكى خواهر جمالزاده است كه پارسال در سويس او را ديدم ، فرسنگها راه بريده ، بدون دانستن زبان خود را يكراست به خانه جمالزاده رسانده ، چند روزى آنجا رحل اقامت يا به قول امروزيها تخته پوست كنار درياچه لمان انداخته بود . يك خانم انساندوست بنام جمالى فرد نيز ديدم كه برادرزاده جمالزاده است و در بيمارستان فيروزآبادى پرستارى خلق بيمار را دارد ، نصيب او از مشروطيت جدش همين بوده است - آن هم به همت حاج سيد رضا فيروز - آبادى مرحوم - كه شخصا به علت تقوى و فضيلت اين خانم را انتخاب كرده بود . چند سال پيش ، يك روز منزل استاد جمالزاده بودم ، جوانى كه تازه ديپلم خود را گرفته بود هم حضور داشت . خانم جمالزاده گفت كه ايشان فرزند برادرزادهء « جمال » است « 2 »
--> منوچهر آزمون احترام دارم ، ( او بود كه جمعى از طلبه را به حج ، و حتى گروهى اهل علم را به مسكو فرستاد ! ) اما وقتى در انتخابات گذشته اعلام شد جناب دكتر با بيش از صد هزار رأى به عنوان نمايندهء اول مردم تهران پاى به مجلس شوراى ملى نهاده با خود گفتم : به روح كسى جسارت نبايد كرد ، اما با استجازه از جناب سناتور استاد دكتر خانلرى ، و به نيابت از مرحوم اديب پيشاورى كه در قتل شيخ فضل اللّه مرثيه گفت ، من خود دست بر سنگ قبر سيد جمال ميگذارم و ميگويم : - خدايت رحمت كناد ! آنچه تو براى آن شهيد شدى ، هماكنون در دست نوادههاى شيخ فضل اللّه است . خداوند بر من ببخشايد ، اين عبارت را كسى درين جا مىنگارد ، كه خودش از ارادتمندان دكتر آزمون است ، و باز كسى است كه به لطف همان نوه شيخ نورى و به دعوت اوقاف ، سرى به بازار پركالاى آدمجوش نورباران « ابو سفيان » ( همان صحابى پدر معاويه كه ياد خيرش درينجا شد ) زده و از بازار « عبد اللّه زبير » عبور كرده ، و سپس در خانه خداى ، دست بر « حجر الاسود » نهاده ، و پردهء كعبه را بوسيده است . اين هم مزد دست دكتر آزمون و محبتهاى او . جواب اعتراض دكتر را در حزب رستاخيز بايد داد ، و جواب فقيه فاضل عالم متقى شيخ فضل اللّه نورى را در روز رستاخيز . به قول ناظم هروى خموشى را زبان دادم ، ادب را بىحيا كردم * به جانان هرچه بادا باد ، عرض مدعا كردم ( 1 ) - يا بنا به ضرب المثل كرمانيها : « تا چرت مىزدى ، همقطاران خرت را راندند و بردند » ! ( 2 ) - « اگى » خانم اصلا آلمانى است و 47 سال است كه همسر شرعى استادست و جمال - زاده را تنها به صورت جمال ، و حتى به لهجهء آلمانى « گمال » صدا مىكند . تا تو نبينى جمال ، عشق نگيرد كمال . . .